Algoloji

Bu branş hakkında

Algoloji, farklı yöntemlerle çözülemeyen, uzun süreli, kronik ve karmaşık ağrıların tedavisinde uzmanlaşmış bir tıp birimidir. Algologlar ağrı bilimi konusunda eğitim almış uzman doktorlardır. Algolog olabilmek için 6 yıllık tıp eğitimini tamamlayan doktorların öncelikle nöroloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon ya da anesteziyoloji alanlarından birinde uzmanlık eğitimi almaları gerekir ki bu eğitimlerin tamamı 4-5 yıl sürmektedir. Bundan sonra Algoloji uzmanlık eğitiminin süresi 2 yıldır.

Algolojinin temel rollerinden biri, bir kişinin ağrısının nedenini belirlemektir. Kronik ağrı, üç aydan uzun süren ağrı olarak tanımlanır ve artrit, sinir hasarı veya kanser gibi çok çeşitli altta yatan koşullar buna neden olabilir. Algologlar, bir kişinin ağrısının nedenini belirlemeye yardımcı olmak için fiziksel muayeneler, görüntüleme testleri ve ağrı sinir iletim çalışmaları dahil olmak üzere çeşitli teşhis araçları kullanırlar.

Ağrının kaynağı belirlendikten sonra, algologlar hastalarla birlikte çalışarak onların ihtiyaçlarına uygun bir tedavi planı geliştirirler. İlaç tedavisi, fizik tedavi ve yaşam tarzı değişikliklerinin tümü kronik ağrıyı tedavi etmek için kullanılabilir.

Algoloji Tedavisi Gerektiren Başlıca Hastalık Grupları

Ağrı, hemen hemen tüm kronik hastalıklarla birlikte görülen ve yaşam kalitesini düşüren en önemli semptomlardan biridir. Akut ya da kronik hastalıklarla mücadele eden her yaştan ve cinsiyetten tüm bireyleri etkileyebilen bir sorundur. Algoloji birimlerinin yönettiği ve tedavi ettiği ağrı türlerinin çoğunluğu aşağıdaki gruplarda yer almaktadır:

• Diyabete bağlı nöropatik ağrı

Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi sinir liflerinde geri döndürülmesi çok zor hasarlara yol açar. Bu hasar çok şiddetli nöropatik ağrıya yol açabilir. Sinir hasarı her zaman ortadan kaldırılamasa da algoloji üniteleri tarafından uygulanan bazı tedavilerle nöropatik ağrı büyük ölçüde önlenebilmektedir.

• Aterosklerozun neden olduğu ağrılar

Diyabet, ateroskleroz, hipertansiyon ve hiperkolesterolemi gibi hastalıklar nedeniyle tıkanan atardamarlar ilgili organlara yeterli miktarda kan ulaştıramaz. Bu durumda tıkalı damarın kan taşıdığı uzuvda ağrı oluşabilir. Tedavi edilemeyen damar tıkanıklığı ya da çok şiddetli ağrılar söz konusu olduğunda bu ağrıların tedavisi algoloji üniteleri tarafından gerçekleştirilmektedir.

• Kansere bağlı ağrılar

Kanser ağrısı, özellikle son dönem kanser hastaları için yaşam kalitesini olumsuz etkileyen çok önemli bir sağlık sorunudur. Deneyimli algoloji ve onkoloji uzmanlarının yardımıyla uygun doz ve aralıklarla opioid kullanımı ile ağrı kontrol altına alınabilir.

• Kronik baş ağrısı ve yüz ağrısı

Migren, gerilim tipi baş ağrısı, yüz nevraljisi (en sık trigeminal nevralji), omurga sorunları ve diğer birçok durum bu gruptaki ağrıları beraberinde getirebilir.

• Omuz, kol ve boyun ağrısı

Bu ağrılar genellikle boyun fıtığı veya boyun düzleşmesi gibi omurga ile ilgili bir hastalıktan kaynaklanır. Omuriliğe ya da kola giden sinirlerin fıtıklar nedeniyle sıkışması ağrının nedenidir. İlaç ve fizik tedavi yöntemlerinin yeterli olmadığı durumlarda ağrıların tedavisi için algoloji bölümünden yardım alınabilir.

• Sırt ve göğüs ağrıları

Kaslar, kaburgalar, omurga ve omurlar arası diskler, omurga, kalp, akciğer veya mide kaynaklı birçok ağrı sırt ve göğüste ağrıya neden olabilir. Diğer tıbbi birimler tarafından yönetilemeyen kronik ve şiddetli ağrıları (özellikle 6 aydan uzun süredir var olan) olan kişiler algoloji birimlerine yönlendirilir.

• Bel ve bacak ağrıları

Kronik bel ve bacak ağrılarının en önemli kaynağı omurga ve omuriliktir. Bunlar siyatik, bel fıtığı ve disk dejenerasyonu gibi sorunlar olabilir.

• Karın ve kasık ağrıları

Karın ve kasık bölgesinde diğer tedavilere yanıt vermeyen ağrıların nedenlerinden bazıları karın kaslarındaki sinir baskısı olabilir. Bazen sırttan, belden yansıyan ağrılar veya karın içi ağrılar da olabilir.

• Nedeni bilinmeyen ağrılar

Her türlü araştırmaya rağmen kronik, tedavisi mümkün olmayan ağrıların bir kısmında bu durumun nedeni belirlenemeyebilir. Bu gibi durumlarda girişimsel yöntemler kullanılarak ağrının hangi sinirlerden kaynaklandığını tespit etmek mümkündür. Görüntüleme yöntemleri yardımıyla olası sinir sistemi bölgesine “kateter” yerleştirilerek ve verilen ilaçlarla ağrının kaynağı belirlenebilir.

Algolojide Sık Kullanılan Tedavi Yöntemleri

Algologlar ağrı yönetimi için bir tedavi planlarken, ağrının türü ve yoğunluğu, altta yatan herhangi bir tıbbi durum ve yan etki potansiyeli dahil olmak üzere çeşitli faktörleri göz önünde bulundururlar. Yaygın tedavi yöntemleri aşağıdaki gibidir:

İlaçlar

Algoloji ağrı tedavisinde kullanılan en yaygın ilaç türlerinden bazıları şunlardır:

• Reçetesiz satılan ağrı kesiciler
• Opioidler
• Nonsteroidal antienflamatuvar ilaçlar (NSAİİ'ler)
• Antidepresanlar
• Kortikosteroidler

Radyofrekans

Radyofrekans termokoagülasyon (RFT), yüksek frekanslı elektrik akımı ile elde edilen ısı kullanılarak sinir veya sinir ağında bir lezyon oluşturularak sinirin kalıcı veya uzun süreli olarak devre dışı bırakılmasıdır. Günümüzde Pulsed radyofrekans (PRF), Cooled radyofrekans (CRF) gibi yenilikçi radyofrekans teknikleri algolojik tedavilerde başarıyla uygulanabilmektedir.

Sinir kökü blokajı

Omurilikten çıkan ve ağrı oluşumunda etkili olan sinir köklerinin lokal anestezik madde ve steroid enjeksiyonu (ağrı blokajı) ile bloke edildiği tedavidir.

Omurilik pilleri

Omurgada ağrıya neden olan bölgeye lokal anestezi ve sedasyon altında yerleştirilen omurilik pilleri, genellikle çok şiddetli olan ve morfin tedavisine dahi yanıt vermeyen diyabete bağlı nöropatik ağrıların tedavisinde tercih ediliyor.

Enjeksiyonlar

Klinikte önerilen ilaçlar veya fizik tedavilerle giderilemeyen fıtık ağrıları, fıtık henüz ameliyat gerektirecek düzeyde değilse lokal anestezik sıvı veya steroid enjeksiyonları ile tedavi edilebilir.